नवरात्री किंवा इतर उपवासाच्या दिवशी नेहमीचे पदार्थ खाऊन कंटाळा आला आहे का? मग यावेळी घरीच बनवा ४ चविष्ट, सोपे आणि पारंपरिक उपवासाचे पदार्थ! उपवासाची आलू टिक्की, काकडीची चटणी, कुरकुरीत आलू टुक आणि पौष्टिक सुकामेव्याचे मखाना लाडू हे पदार्थ उपवासाच्या ताटाची चव वाढवतील.

या ब्लॉगमध्ये आपण या चारही पदार्थांसाठी लागणारे साहित्य आणि बनवण्याची सोपी पद्धत पाहणार आहोत.

१. उपवासाची आलू टिक्की

उकडलेले बटाटे, दाण्याचा कूट आणि मसाल्यांपासून बनणारी आलू टिक्की बाहेरून खमंग आणि आतून मऊ लागते.

साहित्य

• उकडलेले बटाटे – ५
• दाण्याचा कूट – १/४ कप
• जिरे – १/२ टीस्पून
• किसलेले आले – १ टीस्पून
• ठेचलेली हिरवी मिरची – १ टीस्पून
• चिरलेली कोथिंबीर – २ टेबलस्पून
• उपवासासाठी वापरत असलेले मीठ – चवीनुसार
• साजूक तूप – टिक्की भाजण्यासाठी

कृती

1. उकडलेले बटाटे सोलून एका भांड्यात चांगले कुस्करून घ्या.
2. त्यात दाण्याचा कूट, जिरे, आले, हिरवी मिरची, कोथिंबीर आणि मीठ घाला.
3. सर्व साहित्य एकत्र करून मिश्रणाचे छोटे गोळे बनवा.
4. गोळ्यांना टिक्कीचा आकार द्या.
5. तव्यावर साजूक तूप गरम करून टिक्की दोन्ही बाजूंनी सोनेरी आणि खमंग होईपर्यंत भाजा.
6. गरमागरम आलू टिक्की दही किंवा उपवासाच्या चटणीसोबत सर्व्ह करा.

२. खमंग काकडीची उपवासाची चटणी

काकडी, खोबरे, दाण्याचा कूट आणि हिरव्या मिरच्यांपासून बनणारी ही चटणी आलू टिक्की किंवा उपवासाच्या डोशासोबत छान लागते.

साहित्य

• काकडी – १
• किसलेले ओले खोबरे – २ ते ३ टेबलस्पून
• आले – १ इंच
• हिरव्या मिरच्या – २
• मीठ – चवीनुसार
• साखर – १ टीस्पून
• कोथिंबीर – २ ते ३ टेबलस्पून
• दाण्याचा कूट – २ टेबलस्पून

फोडणीसाठी

• साजूक तूप – १ टीस्पून
• जिरे – १/२ टीस्पून

कृती

1. काकडी धुऊन सोलून किंवा सालीसह किसून घ्या.
2. मिक्सरमध्ये काकडी, खोबरे, आले, हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, दाण्याचा कूट, मीठ आणि साखर घाला.
3. आवश्यक असल्यास थोडे पाणी घालून मिश्रण वाटून घ्या.
4. छोट्या कढईत साजूक तूप गरम करून जिरे घाला.
5. ही फोडणी चटणीवर घालून व्यवस्थित मिसळा.

चविष्ट काकडीची चटणी तयार आहे. काकडीमुळे पाणी सुटू शकते, त्यामुळे चटणी शक्यतो सर्व्ह करण्यापूर्वी तयार करा.

३. कुरकुरीत आलू टुक

बटाट्याचा हा खमंग पदार्थ उपवासाच्या ताटात किंवा संध्याकाळच्या खाण्यासाठी छान पर्याय आहे.

साहित्य

• बटाटे – २ मध्यम
• शेंगदाणा तेल किंवा साजूक तूप – आवश्यकतेनुसार
• मीठ – चवीनुसार
• जिरेपूड – चवीनुसार
• लाल तिखट – उपवासाच्या नियमांनुसार, ऐच्छिक
• गोड दही – सर्व्ह करण्यासाठी

कृती

1. बटाटे उकडून घ्या आणि थंड झाल्यावर सोलून घ्या.
2. प्रत्येक बटाट्याचे दोन भाग करा. बटाटे हलके दाबून थोडे चपटे करा.
3. तव्यावर तेल किंवा तूप गरम करा.
4. बटाटे दोन्ही बाजूंनी सोनेरी आणि कुरकुरीत होईपर्यंत भाजा.
5. वरून मीठ आणि जिरेपूड भुरभुरा.
6. गोड दही किंवा उपवासाच्या चटणीसोबत गरम सर्व्ह करा.

टिप: बटाटे उकडताना ते पूर्णपणे फुटणार नाहीत याची काळजी घ्या. बटाटे थंड झाल्यावर हलके दाबल्यास त्यांचा आकार टिकण्यास मदत होते.

४. मखान्याचे लाडू

मखाना, शेंगदाणे, सुकामेवा, खजूर आणि गूळ वापरून बनवलेले हे लाडू गोड पदार्थाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी छान आहेत.

साहित्य

• मखाने – २ कप
• भाजलेले शेंगदाणे – १/२ कप
• साजूक तूप – १/४ कप
• काजू – १० ते १२
• बदाम – १० ते १२
• पिस्ते – १० ते १२
• खजूर – १० ते १२
• गूळ – ३/४ कप

कृती

1. कढईत थोडे तूप घालून मखाने कुरकुरीत होईपर्यंत भाजून घ्या.
2. भाजलेले मखाने थंड करून जाडसर पूड करा.
3. शेंगदाणे, काजू, बदाम आणि पिस्ते बारीक चिरून घ्या किंवा आवश्यकतेनुसार जाडसर वाटा.
4. खजुरातील बिया काढून खजूर बारीक चिरा किंवा मिक्सरमध्ये वाटून घ्या.
5. एका भांड्यात मखान्याची पूड, शेंगदाणे, सुकामेवा, खजूर आणि गूळ एकत्र करा.
6. उरलेले तूप थोडे कोमट करून मिश्रणात घाला.
7. मिश्रण एकत्र करून हाताने लाडू वळा. मिश्रण खूप कोरडे असल्यास थोडे तूप घाला.

गोड आणि खमंग मखाना लाडू तयार आहेत.

उपवासाचे पदार्थ बनवताना लक्षात ठेवण्याच्या टिप्स

• उपवासात कोणते पदार्थ आणि मीठ चालते हे आपल्या घरातील किंवा पाळत असलेल्या उपवासाच्या पद्धतीनुसार तपासा.
• बटाट्याचे पदार्थ करताना बटाटे जास्त उकडू नका.
• टिक्की आणि आलू टुक मंद ते मध्यम आचेवर भाजा, म्हणजे बाहेरून छान रंग येईल.
• चटणी सर्व्ह करण्याच्या जवळ तयार करा.
• मखाना लाडू बनवताना मखाने व्यवस्थित भाजा आणि मिश्रण थंड होण्याआधी लाडू वळा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

१. उपवासासाठी आलू टिक्की कशापासून बनवतात?

उकडलेले बटाटे, दाण्याचा कूट, आले, हिरवी मिरची आणि उपवासासाठी वापरले जाणारे मीठ यांपासून आलू टिक्की बनवता येते.

२. उपवासाची काकडीची चटणी कशासोबत खावी?

ही चटणी आलू टिक्की, उपवासाचे थालीपीठ किंवा उपवासाच्या इतर पदार्थांसोबत सर्व्ह करता येते.

३. मखाना लाडूमध्ये साखरेऐवजी गूळ वापरता येतो का?

हो. या रेसिपीमध्ये गूळ वापरला आहे. गूळ आणि खजूर यांमुळे लाडूंना गोडवा मिळतो.

४. हे पदार्थ नवरात्रीशिवाय इतर उपवासाला बनवता येतात का?

हो, मात्र साहित्य निवडताना तुम्ही पाळत असलेल्या उपवासाचे नियम लक्षात घ्या.

निष्कर्ष

उपवासाच्या दिवशी काहीतरी वेगळे आणि चविष्ट खायचे असेल तर आलू टिक्की, काकडीची चटणी, कुरकुरीत आलू टुक आणि मखाना लाडू हे चार पदार्थ नक्की करून पाहा.

अशाच पारंपरिक, सोप्या आणि चविष्ट मराठी रेसिपीसाठी Sarita’s Kitchen Recipes ला भेट द्या.

व्हिडिओमध्ये रेसिपी पाहा: Sarita’s Kitchen चा “नवरात्री उपवासाचे ४ पदार्थ” हा व्हिडिओ येथे पाहू शकता: https://www.youtube.com/watch?v=tbFDJHXfGnA